Spaanse telecomstoring legt noodnummers plat, een waarschuwing voor Nederland?

Op 20 mei 2025 werd Spanje opgeschrikt door een landelijke storing in het netwerk van telecomprovider Telefónica. Wat begon als een technische update mondde uit in een ernstige verstoring van de vaste telefonie, het internet én, verontrustend genoeg, het noodnummer 112. In meerdere regio’s, waaronder Madrid, Andalusië en Catalonië, konden burgers urenlang geen hulpdiensten bereiken via reguliere kanalen. Pas na ingrijpen van de overheid en het activeren van alternatieve mobiele noodnummers kon de situatie enigszins worden gestabiliseerd.

Hoewel de storing grotendeels beperkt bleef tot vaste lijnen en het mobiele netwerk intact bleef, zijn de gevolgen diepgaand. De Spaanse overheid stelde een onderzoek in naar de oorzaak, die uiteindelijk werd teruggeleid naar een mislukte software-update. Ondertussen wezen hulpverleners erop hoe kwetsbaar het noodsysteem is als het afhankelijk blijft van slechts één vorm van infrastructuur.

Hoe kwetsbaar is Nederland?

Nederland heeft een sterk digitaal fundament, maar ook hier zijn in het verleden incidenten geweest. Denk aan de landelijke storing bij KPN in 2019, waarbij duizenden mensen tijdelijk geen toegang hadden tot het alarmnummer, of de DDoS-aanvallen die begin 2023 gericht waren op Nederlandse ziekenhuizen, banken en overheidsdiensten. Deze incidenten, in combinatie met wat er in Spanje gebeurde, maken duidelijk dat ook Nederland voorbereid moet zijn op het ondenkbare.

Een storing in communicatiekanalen raakt direct de kern van onze veiligheid. Niet alleen kunnen burgers geen hulp inschakelen, ook de hulpdiensten zelf raken onderling beperkt in hun communicatiemogelijkheden. Wanneer de stroomvoorziening tegelijkertijd hapert, zoals bij stormen of cyberaanvallen, ontstaat er bovendien een kettingreactie van risico’s.

Wat kun je zelf doen bij communicatie-uitval?

Crisishandboek.nl adviseert om te handelen vanuit het principe van redundantie. Vertrouw niet op één kanaal van communicatie, maar bewaar altijd een opgeladen powerbank en overweeg een ouderwetse radio met batterijen of dynamo om informatie te blijven ontvangen. Ook is het aan te raden om met je gezin of directe omgeving een noodplan af te spreken: wat doe je als je elkaar niet kunt bereiken, waar spreek je af en wie neemt welke rol op zich?

Verder is het verstandig om alternatieve nummers van hulpdiensten, bijvoorbeeld het lokale politiebureau of ziekenhuis, op te schrijven en fysiek te bewaren. Denk ook aan een EHBO-training, zodat je in noodgevallen tijdelijk zelfredzaam bent tot professionele hulp beschikbaar is.

Redactioneel commentaar van Crisishandboek.nl

Deze storing in Spanje is opnieuw een les voor Europa. Onze afhankelijkheid van digitale systemen maakt ons kwetsbaar. Net als bij het advies van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer om contant geld in huis te halen, geldt ook hier dat centrale systemen kunnen falen. Het is aan ieder huishouden om voorbereid te zijn op het tijdelijk ontbreken van digitale diensten.

In hoofdstuk 3 van het Crisishandboek, “De 72-Uurs Regel”, wordt uitgebreid ingegaan op zelfredzaamheid bij systeemuitval. De storing in Spanje bevestigt onze centrale stelling: reken nooit op 100% beschikbaarheid van overheid en infrastructuur, maar reken op jezelf, ten minste de eerste 72 uur.

De Spaanse storing laat zien dat voorbereiding geen doemdenken is, maar realistisch handelen in een digitale wereld waarin fouten of aanvallen directe gevolgen kunnen hebben voor onze veiligheid.

Wil je weten hoe jij je het beste kunt voorbereiden op communicatie-uitval of andere crisissituaties? Bezoek crisishandboek.nl voor praktische checklists en scenario-oefeningen.