Watertekort in Nederland: komt er straks nog wel water uit de kraan?
Steeds meer provincies in Nederland kampen met nijpende watertekorten. Regio’s zoals Twente, Utrecht en West-Brabant ervaren al zo’n grote druk op het drinkwater dat bedrijven en nieuwbouwprojecten soms geen aansluiting meer krijgen op het waternet. Zonder ingrijpen dreigt er in 2030 in bijna heel Nederland een tekort aan drinkwater.
Drinkwaterbedrijven onder druk
Waterbedrijf Vitens geeft aan in het Financieele Dagblad steeds vaker ‘nee’ te moeten verkopen aan bedrijven die een nieuwe wateraansluiting willen. Ook voor nieuwbouwwijken, bijvoorbeeld in Amersfoort en rondom de Randmeren, is er nu al onvoldoende drinkwater beschikbaar. Vitens-woordvoerder Rik Dogger zegt hierover:
“We hebben nog geen nieuwbouwprojecten hoeven afwijzen, maar soms leveren we toch water in gebieden waar eigenlijk niet genoeg beschikbaar is. We hebben een leveringsplicht, dus moeten we leveren. Maar vooral in de zomer is de druk op het waternetwerk nu al groot en de problemen zullen alleen maar toenemen. Als we nu niets doen, heeft straks heel Nederland te maken met watertekorten.”
Waarom is er een tekort?
Volgens de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (Vewin) is het vooral in Twente, Utrecht en West-Brabant nu al lastig om voldoende drinkwater te leveren. Alleen Zeeuws-Vlaanderen en een deel van Zuid-Holland ontsnappen voorlopig aan de problemen.
Klimaatverandering speelt een grote rol: warmere en drogere zomers zorgen ervoor dat de vraag naar water stijgt en dat de watervoorraden sneller slinken. Ook groei van de bevolking en economie zorgen voor extra druk. Vooral in hoger gelegen zandgebieden, waar het grondwater diep zit en sneller verdampt, dreigt het tekort toe te nemen.
Hoewel het afgelopen najaar en deze winter veel heeft geregend, waarschuwt Jane Alblas van de Unie van Waterschappen dat dit geen garantie is.
“Een natte winter helpt, maar bij meerdere hittegolven raakt de voorraad snel op. Regenwater vult het grondwater aan, maar door de hogere temperaturen verdampt het water ook sneller.”
Vergunningen en investeringen: knelpunten voor waterbedrijven
Naast het natuurlijke tekort zijn er ook bureaucratische uitdagingen. Drinkwaterbedrijven krijgen niet altijd genoeg vergunningen om water te winnen. Noortje van Zijl van Vewin legt uit:
“Veel vergunningen zijn beperkt, bijvoorbeeld om natuur en landbouw te beschermen. Daardoor kunnen waterbedrijven niet altijd voldoende water winnen om aan de groeiende vraag te voldoen. Dit leidt ertoe dat bedrijven en nieuwbouwprojecten worden afgewezen.”
Daarnaast zijn grote investeringen nodig om nieuwe waterwinlocaties te creëren en technieken te verbeteren. De kosten voor Vitens bijvoorbeeld stijgen van 224 miljoen euro in 2022 naar 646 miljoen euro in 2033.
Oplossingen voor de toekomst
Er zijn verschillende manieren om het watertekort aan te pakken:
- Water beter vasthouden: Bijvoorbeeld door beekherstel en het creëren van meer bergingsgebieden, zodat regenwater langer in de bodem blijft.
- Waterpeil verhogen: In plaats van het waterpeil in de winter te verlagen om wateroverlast te voorkomen, kan het peil het hele jaar hoog worden gehouden om meer water vast te houden. Dit kan echter wel leiden tot meer kans op wateroverlast.
- Bewust watergebruik stimuleren: Zowel bedrijven als burgers kunnen zuiniger omgaan met water. De landbouw kan overstappen op minder waterintensieve gewassen, de industrie kan waterbesparende technieken toepassen en consumenten kunnen kleine aanpassingen doen zoals korter douchen en de kraan dichtdraaien tijdens het tandenpoetsen.
Jane Alblas benadrukt:
“Er zit een grens aan wat waterschappen kunnen doen. Daarom is het essentieel dat iedereen zijn steentje bijdraagt en waterbesparend handelt.”
Ook Van Zijl sluit zich daarbij aan:
“We moeten het allemaal doen, want het is echt vijf voor twaalf.”
